mnd

Proton

2010-05-15 20:21:47

Протон

Чөлөөт нэвтэрхий толь, Википедиагаас

 
Харайх: Удирдах, Хайлт
Протон
Quark structure proton.svg
Протоны кварк бүтэц
Бүтэц: 2 u-кварк, 1 d-кварк
Аймаг: Фермион
Бүлэг: Кварк
Харилцан үйлчлэл: Гравитац, Цахилгаан соронзон, Сул, Хүчтэй
Эсрэг бөөм: Антипротон
Нээсэн: Эрнест Резерфорд (1919)
Тэмдэглэгээ: p+
Масс: 1.672 621 71(29) × 10−27 Кг

938.272 029(80) Мэв/c2

1.007 276 466 88(13) а.е.м
Цэнэг: 1.602 176 53(14) × 10−19 К
Спин: ½


 

Физикт, протон (Грек: πρώτον / proton буюу "анхны", "үндсэн" гэсэн утгатай) нь нэг эерэг суурь нэгж цэнэгтэй (1.602 Х 10−19 Кулон), атомаас жижиг бөөм юм. Диаметр нь ойролцоогоор 1.6-1.7 Х 10−15 м [1], масс нь 1.6726 Х 10−27 кг (938.27231(28) Мэв/c2, 1.007 276 466 88(13) а.е.м) буюу электроны массаас 1836 дахин хүнд болно.

Протон нь 1/2 спин бүхий фермион бөгөөд 3 кваркаас (барион) тогтоно[2]. Протоны бүрэлдэхүүн болох хоёр u-кварк ба нэг d-кварк нь хүчтэй цөмийн харилцан үйлчлэл дор глюонуудын тусламжтайгаар хоорондоо барьцалдаж оршдог.

Протон болон нейтроныг ерөнхийд нь нуклон хэмээх бөгөөд хоорондоо цөмийн хүчээр холбогдон атомын цөмийг үүсгэх боломжтой. устөрөгч-1 нь нейтронгүй бөгөөд цөм нь ганц протоноос тогтоно. Бусад бүх атомын цөм нь хэд хэдэн протон ба нейтронтой. Цөм дэх протоны тоогоор тухайн атомын химийн шинж чанар тодорхойлогдоно.

Агуулга

[нуух]

[засварлах] Тогтвортой байдал

Протон нь тогтвортой бөгөөд онолын хувьд түүний хагас задралын хугацаа нь 1×1036 жил болно. Өөрөөр хэлбэл протоны задралыг практик дээр ажиглах боломжгүй юм.

Өндөр энергийн тусламжтайгаар протоныг нейтрон болгон хувиргаж болно. Гэхдээ энэ процесс байгаль дээр явагдахгүй.

mathrm{p}^+ + mathrm{e}^- rightarrowmathrm{n} + {nu}_e ,
p - протон,
e - электрон,
n - нейтрон,
νe - электрон нейтрино

Энэ процесс нь эргэх урвал юм. Өөрөөр хэлбэл энэ шинээр үүсэж буй чөлөөт нейтрон нь бета задралаар (цацраг идэвхит задралын нэг хэлбэр) протон болж хувирна. Чөлөөт нейтроны бүрэн задралын хугацаа нь ойролцоогоор 15 минут байна.

Нийтэлсэн : **no name | Уншсан (7) | Сэтгэгдэл ( 0 ) | Дэлгэрэнгүй

gamma tsatsrag

2010-05-15 20:20:22

Гамма цацраг

Чөлөөт нэвтэрхий толь, Википедиагаас

 
Харайх: Удирдах, Хайлт
Атомын цөмөөс ялгарах гамма цацрагийн (γ) дүрслэл

Гамма цацраг (γ гэж тэмдэглэнэ) нь өндөр давтамжийн буюу маш богино долгионы урттай цахилган соронзон долгион. Электрон-позитроны устал, саармаг пионы задрал, цацраг идэвхт задрал, цөмийн нэгдэл, цөмийн задрал, одон орон-физикийн процессүүд дахь урвуу Комптоны эффект зэргийн үр дүнд үүсдэг. Гамма цацрагууд нь ихэнхээ 1019 Гц-ээс илүү өндөр давтамжтай байх ба 100 кeВ-с дээш энергитэй, 10 пикометрээс бага долгионы урттай, хэмжээгээрээ атомоос жижиг. Гамма задралын фотонууд нь ихэнхдээ хэдэн зуун кeВ энергитэй байх ба бараг дандаа 10 МeВ энергиэс бага байна.

Гамма цацраг нь ионжуулагч цацраглал тул амьд эдэд шинээгдвэл маш хүнд гэмтэл учруулна, иймд эрүүл мэндэд хортой зүйл юм.

Радигаас ялгарах цацраг идэвхжилийг судлаж байх явцад Францийн химич, физикч Паул Виллард гамма цацрагийг нээжээ. Альфа, бета цацрагууд нь 1899 он гэхэд аль хэдийнээ ялгагдаж, Эрнест Резерфордийн судалгааны үр дүнд нэрлэгдсэн бөгөөд 1903 онд тэрээр Виллардын шинээр нээсэн цацраглалд "гамма цацраг" гэсэн нэрийг оноожээ.

Өнгөрсөн цагт рентген туяа, гамма цацрагуудыг энергиээр (өөрөөр хэлбэл давтамж/долгионы уртаар) ялгаж байсан ба гамма цацрагийг рентген туяаны илүү өндөр энергитэй хувилбар гэж үзэж байжээ. Харин өнөөгийн шулуун хурдасгуур ("linacs") болон одон орон-физикийн процессүүдээр үүссэн өндөр энергийн рентген туяанууд нь цацраг идэвхт гамма задралаар үүссэн гамма цацрагуудаас өндөр энергитэй. Тэр байтугай цөмийн анагаах ухаанд гамма цацраг ялгаруулагч хамгийн түгээмэл изотопуудын нэг болох Технеци-99m нь оношлогооны рентрен туяаны төхөөрөмжтэй бараг ижил хэмжээний энергийг (140 кeВ), харин хорт хавдарын радиоэмчилгээнд хэрэглэгдэх шулуун хурдасгууруудын үүсгэх эмчилгээний рентрен цацрагуудаас бага энергийг үүсгэнэ. Энэ хоёр цахилгаан соронзон цацраглал нь ийнхүү энергийн түвшний хувьд давхцаж байх тул өнөө үед эх үүсвэрээрээ тодорхойлогдох болжээ: рентген цацрагууд нь цөмийн гадуурх электронуудаас ялгарах бол гамма цацрагууд нь цөмөөс (өөрөөр хэлбэл гамма задралын үр дүнд) буюу өөр төрлийн бөөмийн задрал, устлын үр дүнд үүснэ.

Цөмийн урвалуудаар үүссэн фотонуудын энергид доод хязгаар байхгүй тул хэт ягаан туяа болон эдгээр процессүүдээр үүсэх илүү бага энергитэй фотонууд нь ч "гамма цацраг" хэмээн тодорхойлогдоно.[1] Эх үүсвэр нь заримдаа тодорхойгүй байх одон орон зэрэг салбаруудад гамма цацраг ба рентген туяанууд нь хуучны адил энергиэрээ тодорхойлогддог.

Нийтэлсэн : **no name | Уншсан (33) | Сэтгэгдэл ( 0 ) | Дэлгэрэнгүй

**no title

2010-05-15 20:15:51
Нийтэлсэн : **no name | Уншсан (0) | Сэтгэгдэл ( 0 ) | Дэлгэрэнгүй

optic

2010-05-15 20:13:47
Оптик Чөлөөт нэвтэрхий толь, Википедиагаас Харайх: Удирдах, Хайлт Оптикийн хүснэгт, 1728 ЦиклопедиаОптик (ὀπτική гэдэг нь Эртний Грекээр харагдах байдал эсвэл харах гэсэн утгатай) нь физикийн нэг салбар бөгөөд гэрлийн шинж чанар, гэрэл болон материйн харилцан үйлчлэлийг судалдаг юм. Оптик нь оптик үзэгдэлүүдийг тайлбарладаг. Оптикт үзэгдэх гэрэл, инфра улаан туяа, ультра ягаан туяа зэрэгүүдийн шинж чанарыг судалдаг. Гэхдээ гэрэл нь нь цахилгаан соронзон долгион учираас рентген туяа, богино долгион, радио долгион болон бусад төрлийн цахилгаан соронзон цацралууд дээр оптикт судлагддаг үзэгдлүүдтэй ижил үзэгдлүүд ажиглагддаг. Тиймээс оптикийг цахилгаан соронзонгийн нэг салбар сэдэвт тооцдог. Зарим оптикийн үзэгдлүүд нь гэрэлийн квант чанараас хамаардаг тул оптикийн зарим хэсэг нь квант механикт багтдаг. Дадал дээр оптик үзэгдлүүдийн ихэнхийг нь Максвеллийн тэгшитгэлд тодорхойлсоноор гэрлийн цахилгаан соронзон чанар дээр үндэслэн тайлбарладаг. "http://mn.wikipedia.org/wiki/Оптик"-с авсан Ангилал: Оптик
Нийтэлсэн : **no name | Уншсан (2) | Сэтгэгдэл ( 0 ) | Дэлгэрэнгүй

Оптик

2010-05-13 05:57:30
Нийтэлсэн : **no name | Уншсан (6) | Сэтгэгдэл ( 0 ) | Дэлгэрэнгүй

Зураг

2010-05-13 05:56:06

Бие биедээ инээмсэглэл бэлэглье Залуусаа...

Физик үзэгдлийн зургууд...

За ингээд хэдэн зураг орууллааа....Физик үзэгдлийн зургууд.....Үзэх нэг нь үзээрэй....Зарим нь сонирхолтой санагдлаа шүү....Харин таньд ????

Нийтэлсэн : **no name | Уншсан (31) | Сэтгэгдэл ( 0 ) | Дэлгэрэнгүй

Физик

2010-05-13 05:54:36
Нийтэлсэн : **no name | Уншсан (6) | Сэтгэгдэл ( 0 ) | Дэлгэрэнгүй

**no title

2010-05-13 05:51:03

Физик (Грек: φύσις (phúsis), "байгаль" ба φυσικῆ (phusiké), "байгалийн тухай мэдлэг" гэдгээс гаралтай) нь матери, энерги, орон зай ба цаг хугацааг захирдаг тулгуур хуулиудыг нээх болон ойлгох зорилготой шинжлэх ухаан юм. Физикт ертөнц ба түүний харилцан үйлчлэлүүдийн эгэл хэсгүүд, мөн тулгуур зарчмуудын хүрээнд сайн ойлгож болохуйц системүүдийг шинжлэх явдлыг авч үздэг.

Бүх атомын дотоод дахь харилцан үйлчлэлийг бүрэлдүүлж буй квант механикийн үзэгдлүүдийг оролцуулан ертөнцийн хамгийн үндсэн ажиллагааг судалдаг тул физикийг тулгуур шинжлэх ухаан гэж үзэж болох ба үүн дээр хими, дэлхий судлал, биологи, ба нийгмийн шинжлэх ухаанууд тогтож байдаг. Үндсэн физикт гарсан нээлтүүд бусад бүх шинжлэх ухаануудад чухал нөлөө үзүүлдэг.


Устөрөгчийн атомын эхний хэдэн электроны орбитуудыг өнгөөр кодлогдсон магадлалын нягтын хөндлөн огтлолууд мэтээр үзүүлсэн нь.

Агуулга:
1. Оршил
2. Физикийн тулгуур онолууд
3. Физикийн салбарууд

1. Оршил

Физик нь туршлагын үр дүнг тайлбарлах онолын загвар боловсруулах, үнэн загвартаа тулгуурлан дараагийн шатны туршлагын үр дvнг тооцох маягаар шинжлэх ухааны аргыг ашиглан байгалийг таньж мэдэх оролдого хийдэг. Анх физик нь байгалийн философийн нэг хэсэг байсан ба 19-р зуунд философиос салж биеэ даасан позитив шинжлэх ухаан болон хөгжжээ. Физикчид кваркуудаас хар нүхийг хүртэл, тусгаар атомоос хэт дамжуулагч хүртэл өргөн хүрээний физик үзэгдлүүдийг судалдаг.

2. Физикийн тулгуур онолууд

Онол Дэд сэдвүүд Концепцууд
Сонгодог механик Ньютоны хуулиуд, Лагранжийн механик, Гамильтоны механик, Кинематик, Статик, Динамик, Хаосын онол, Акустик, Шингэний динамик, Тасралтгүй орчны механик Нягт, Хэмжээс, Гравитац, Орон зай, Цаг хугацаа, Хөдөлгөөн, Урт, Байрлал, Хурд, Хурдатгал, Галилейн инвариант зарчим, Масс, Импульс, Хүч, Энерги, Импульсын момент, Хүчний момент, Хадгалагдах хуулиуд, Гармоник хэлбэлзэл, Долгион, Ажил, Чадал, Лагранжиан, Гамильтониан, Тайт-Брайны өнцгүүд, Эйлерийн өнцгүүд
Цахилгаан соронзон Цахилгаан статик, Электродинамик, Цахилгаан, Соронзон, Максвеллын тэгшитгэлүүд, Оптик Багтаамж, Цахилгаан цэнэг, Гүйдэл, Цахилгаан дамжуулал, Цахилгаан орон, Цахилгаан нэвтрэлт, Цахилгаан потенциал, Цахилгаан эсэргүүцэл, Цахилгаан соронзон орон, Цахилгаан соронзон индукц, Цахилгаан соронзон долгион, Гауссын гадаргуу, Соронзон орон, Соронзон урсгал, Соронзон монополь, Соронзон нэвтрэлт
Термодинамик ба Статистик механик Дулааны машин, Кинетик онол Больцманы тогтмол, Хосмог хувьсагчид, Энтальпи, Энтропи, Төлөвийн тэгшитгэл, Жигд хуваарилагдах теорем, Чөлөөт энерги, Дулаан, Идеаль хий, Дотоод энерги, Термодинамикийн хуулиуд, Максвеллын харьцаа, Үл буцах процесс, Изингийн загвар, Механик үйлчлэл, Статистик нийлбэр, Даралт, Буцах процесс, Аяндаа явагдах процесс, Төлөвийн функц, Статистик ансамбль, Температур, Термодинамик тэнцвэр, Термодинамик потенциал, Термодинамик процессууд, Термодинамик төлөв, Термодинамик систем, Зуурамтгай чанар, Эзэлхүүн, Ажил
Квант механик Фейнманы интеграл, Сарнилын онол, Шредингерийн тэгшитгэл, Квант орны онол, Квант статистик механик Адиабат дөхөлт, Хар биеийн цацаргалт, Харгалзах зарчим, Чөлөөт бөөм, Гамильтониан, Гильберт огторгуй, Адил бөөмс, Матрицын механик, Планкийн тогтмол, Ажиглагч, Операторууд, Квант, Квантчилал, Квант энтанглмент, Квант гармоник хэлбэлзэл, Квант тоо, Туннелийн эффект, Шредингерийн муур, Диракийн тэгшитгэл, Спин, Полгионы функц, Долгионы механик, Бөөм-долгионы хоёдмол чанар, Тэг энерги, Паулийн зарчим, Гейзенбергийн тодорхойгүйн зарчим
Харьцангуйн онол Харьцангуйн тусгай онол, Харьцангуйн ерөнхий онол, Эйнштейний орны тэгшитгэлүүд Ковариант чанар, Эйнштейний цогцос, Эквивалентын зарчим, 4-импульс, 4-вектор, Харьцангуйн ерөнхий зарчим, Геодезийн хөдөлгөөн, Гравитац, Гравитац - цахилгаан соронзон, Инерциал тооллын систем, Инвариант чанар, Лоренц агшилт, Лоренц цогцос, Лоренц хувиргалт, Масс энергийн эквивалент чанар, Метрик, Минковскийн диаграм, Минковскийн огторгуй, Харьцангуйн зарчим, Хувийн урт, Хувийн хугацаа, Тооллын систем, Тайвны энерги, Тайвны масс, Нэгэн зэрэг байдлын харьцангуй чанар, Огторгуй-хугацаа, Харьцангуйн тусгай зарчим, Гэрлийн хурд, Энерги-импульсын тензор, Хугацааны удаашрал, Ихрийн парадокс, Ертөнцийн шугам

3. Физикийн салбарууд

Физикийн өнөөгийн судалгаанууд материаллаг ертөнцийг өөр өөрийн талаас тусгайлан судалдаг хэд хэдэн том салбарт хуваагддаг.

  • Хатуу ба шингэн биеийн физик нь ихэнх үнэлгээгээр физикийн хамгийн том салбар бөгөөд бидэнтэй өдөр бүр дайралддаг ердийн хатуу болон шингэн биетүүд гэх мэт бодисын хэсгүүдийн шинж чанар атомыг бүрдүүлэгч хэсгүүдийн шинж чанарууд болон тэдгээрийн хоорондын харилцан үйлчлэлүүдээс яаж урган гарч буйг судалдаг.
  • Астрофизик нь физикийн хуулиудыг тэнгэрт явагдаж буй үзэгдлүүдийг тайлбарлахад хэрэглэнэ. Энд Нар ба нарны аймгийн бусад биетүүдээс эхлэн ертөнцийг бүхэлд нь авч үздэг.

Хорьдугаар зуунаас эхлэн физикийн тусгаар салбарууд маш нарийн болж хөгжсөн бөгөөд одоо үед физикчид бүх амьдралынхаа турш зөвхөн нэг салбарт ажиллах нь хэвийн үзэгдэл болоод байна. Альберт Эйнштейн (1879-1955) ба Лев Давидович Ландау (1908-1968) мэт физикийн олон салбарт амжилттай ажилладаг физикчид өнөө үед маш цөөрчээ.

Дорх хүснэгтэд физикийн нилээд хэдэн салбарууд ба дэд салбаруудыг жагсааж үзүүлэв.

Салбар Дэд салбарууд Холбогдох онолууд Концепцууд
Астрофизик Космологи, Гравитацын физик, Их энергийн астрофизик, Гаригийн астрофизик, Плазмын физик, Огторгуйн физик, Одны астрофизик Их Тэсрэлт, Лямбда-ХХМ загвар, Сансрын инфляци, Харьцангуйн ерөнхий онол, Ньютоны ертөнц дахины таталцлын хууль Хар нүх, Эртний үлдэгдэл дулааны цацаргалт, Сансрын утас, Сансар, Хар энерги, Хар матери, Галактик, Гравитац, Гравитацын цацаргалт, Гравитацын сингуляр цэг, Гариг, Нарны аймаг, Од, Супернова, Ертөнц
Атомын, молекулын болон оптик физик Атомын физик, Молекулын физик, Атомын ба молекулын астрофизик, Химийн физик, Оптик, Фотоник Квант оптик, Квант хими, Квант мэдээлэл зүй Атом, Молекул, Дифракц, Цахилгаан соронзон цацаргалт, Лазер, Туйлшрал, Спектрийн шугам, Кашимир эффект
Эгэл бөөмийн физик Цөмийн физик, Цөмийн астрофизик, Эгэл бөөмийн астрофизик, Эгэл бөөмийн физикийн феноменологи Стандарт загвар, Квант орны онол, Квант электродинамик, Квант хромодинамик, Цахилгаан-сул онол, Эффектив орны онол, Торт орны онол, Торт калибровкийн онол, Калибровкийн онол, Супер тэгшхэм, Их нэгдлийн онол, Супер утасны онол, M-онол Тулгуур хүчнүүд (гравитацын, цахилгаан соронзон, сул, хүчтэй), Эгэл бөөм, Спин, Антиматери, Тэгшхэмийн аяндаа эвдрэл, Нейтриногийн хэлбэлзэл, Дүүжин даажингийн механизм, Бран, Утас, Квант гравитац, Бүхний онол, Вакуумын энерги
Хатуу ба шингэн биеийн физик Хатуу биеийн физик, Их даралтын физик, Нам температурын физик, Гадаргуугийн физик, Нано масштабын ба мезоскопик физик, Полимерын физик Бардин-Купер-Шрифферийн ба Боголюбовын онолууд, Блохын долгион, Ферми хий, Ферми шингэн, Олон биеийн онол Бодисын төлөвүүд (хий, шингэн, хатуу, Бозе-Эйнштейний конденсат, хэт дамжуулагч, хэт шингэн), Цахилгаан дамжуулал, Соронзон, Өөрөө эрэмбэлэгдэх үзэгдэл, Спин, Тэгшхэмийн аяндаа эвдрэл
Физикийн үндсэн салбарууд

Сонгодог механик | Цахилгаан соронзон | Термодинамик | Харьцангуйн ерөнхий онол | Квант механик

Эгэл бөөмийн физик | Хатуу ба шингэн биеийн физик | Атомын, молекулын ба оптик физик

Байгалийн шинжлэх ухаанууд
Одон орон | Биологи | Хими | Дэлхий судлал | Экологи | Физик | Геологи
Шинжлэх ухааны чиглэлүүд | ШУ-ы тухай…
Хүмүүнлэгийн | Нийгмийн | Байгалийн | Техникийн | Хэрэглээний
Математик | Физик | Хими | Газарзүй | Одон орон | Биологи | Түүх | Хэл судлал | Филологи | Философи | Сэтгэл зүй | Нийгэм судлал | Антропологи | Эдийн засаг | Информатик

ckb:فیزیکmwl:Físicapcd:Fisike

Категориуд: